Normatywny słownik
polskich nazw miejscowych z obszaru Litwy

wpisz czego szukasz:

Celem Normatywnego słownika polskich nazw miejscowych z obszaru Litwy jest upowszechnianie poprawnych, utrwalonych w polszczyźnie ogólnej odpowiedników polskich litewskich nazw własnych i pochodnych od nich przymiotników. Adresowany przede wszystkim do Polaków na Litwie, w szczególności do uczniów szkół polskojęzycznych, studentów polonistyki i innych kierunków z językiem polskim jako wykładowym, do tłumaczy i dziennikarzy, może mieć szerszy krąg odbiorców zarówno na Litwie, jak i w Polsce.

W słowniku znalazło się ok. tysiąca nazw miejscowych z obszaru Litwy. Są to głównie nazwy miast okręgowych i rejonowych na Litwie, wszystkie nazwy miejscowości z rejonu wileńskiego, solecznickiego, trockiego i święciańskiego, które liczą co najmniej po 20 mieszkańców oraz nazwy z innych terenów Litwy znane i ważne dla kultury polskiej i litewskiej, dla dziejów obu narodów. Przykładowo – wśród ostatniego typu nazw znalazły się nazwy miejscowe związane np. z Czesławem Miłoszem (Szetejnie, Świętobrość, Wędziagoła – lit. Šeteiniai, Šventybrastis, Vandžiogala), z „Potopem Henryka Sienkiewicza (np. Mitruny, Wodokty, Pacunele, Upita – lit. Mitriūnai, Vadaktai, Pociūnėliai), z Mikołajem K. Čiurlionisem (Stare Orany – lit. Senoji Varėna), z Maironisem (Krakinów – lit. Krekenava), Antanasem Baranauskasem (Onikszty – lit. Anykščiai), z Mendogiem (Ejragoła – lit. Ariogala), czy nazwy miejscowości słynnych z różnych innych powodów, np. Stalmujża – lit. Stelmužė (najsłynniejszy dąb na Litwie i w Europie), Kiernów – lit. Kernavė  (pierwsza stolica Litwy), Rumszyszki – lit. Rumšiškės (największy skansen na Litwie).

W słowniku można znaleźć nazwy polskie (oficjalne i zgodne z normą ogólnopolską), odpowiedniki litewskie (oficjalne), lokalizację i określenie typu miejscowości, liczbę mieszkańców w 2011 r. (na podstawie spisu powszechnego), krótką charakterystykę fleksyjną (rodzaj gramatyczny) form polskich, odmianę (dopełniacz, celownik, narzędnik i miejscownik) nazwy polskiej, dzieje nazwy polskiej i poświadczenia w kilku źródłach, utworzony od niej przymiotnik oraz nazwy mieszkańców, komentarz normatywny czy uwagi i ciekawostki dotyczące danej nazwy.

Źródła, w których została każda nazwa polska sprawdzona, to przede wszystkim:

  • publikacje Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej (KSNG), zwłaszcza Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata, Warszawa 2013;
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich (SGKP);
  • oficjalne wykazy przedwojenne, zwłaszcza Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1. Województwo wileńskie, Warszawa 1938;
  • Baza Miejscowości Kresowych (BMK).

Przed skorzystaniem ze słownika (link do wyszukiwarki) warto zapoznać się ze wstępem, kryteriami oceny form nazw miejscowych i form od nich pochodnych, budową artykułu hasłowego oraz zasadami korzystania ze słownika i wykazem wykorzystanych w nim skrótów.